Trị liệu Múa/Chuyển động trong chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhi ung thư
Trong bệnh viện, cơ thể của một đứa trẻ mắc ung thư dần quen với những mũi tiêm, xét nghiệm, thuốc men và nhiều thủ thuật em không thể lựa chọn. Có những ngày trẻ gào khóc vì đau rồi mệt lả. Cha mẹ mệt mỏi; bác sĩ, điều dưỡng ngày ngày chứng kiến những đau đớn ấy cũng có lúc kiệt sức.
Nhưng các em vẫn là những đứa trẻ đang lớn lên, vẫn muốn chơi, chuyển động, cười, tưởng tượng và kể về những điều mình mong ước. Trị liệu Múa/Chuyển động (Dance/Movement Therapy – DMT) có thể góp thêm một cách chăm sóc những nhu cầu rất con người ấy.
DMT là một hình thức trị liệu tâm lý sử dụng chuyển động và trải nghiệm cơ thể trong tiến trình trị liệu. Đây không phải lớp học múa hay hoạt động giải trí trong bệnh viện. Tùy vào sức khỏe và nhu cầu của từng trẻ, nhà trị liệu sử dụng chuyển động, nhịp điệu, hình ảnh, trí tưởng tượng và mối quan hệ trị liệu để hỗ trợ trẻ cảm nhận cơ thể, biểu đạt cảm xúc, điều hòa căng thẳng và kết nối với người khác.
Với trẻ nhỏ, điều này đặc biệt có ý nghĩa vì không phải trải nghiệm nào cũng có thể nói thành lời. Trẻ có thể chưa biết cách kể về nỗi sợ, cơn đau hay cảm giác mất kiểm soát, nhưng cơ thể vẫn biểu đạt qua cách em thu mình, vươn ra, đến gần, giữ khoảng cách hay tìm kiếm một nhịp điệu. Trong một mối quan hệ an toàn, chuyển động trở thành một ngôn ngữ để trẻ được nhìn thấy và lắng nghe.
Tôi nhớ những buổi trị liệu khi các em biến chuyển động thành cầu vồng, siêu nhân hay những hình ảnh chỉ có trong thế giới của riêng mình. Một cơ thể vốn gắn với thuốc men và đau đớn bỗng trở nên sống động. Các em cười, chơi, sáng tạo và kể về những ước mơ vẫn còn nguyên vẹn. Các em cũng có quyền lựa chọn: chuyển động thế nào, tham gia đến đâu, lúc nào muốn nghỉ. Giữa một quá trình điều trị mà nhiều quyết định về cơ thể nằm ngoài lựa chọn của trẻ, những điều tưởng như rất nhỏ ấy có thể giúp các em tìm lại cảm giác làm chủ chính mình.
Sau một buổi trị liệu, một bác sĩ trẻ nói với tôi: “Đây là lần đầu tiên tôi thấy các em được gọi tên, được cười tươi và sống động như vậy”. Người bác sĩ ấy cũng chia sẻ về cảm giác kiệt sức khi hằng ngày nhìn các em gào khóc, đau đớn rồi mệt lả. Khoảnh khắc đó nhắc tôi rằng ung thư không chỉ tác động đến một đứa trẻ. Cả gia đình và những người chăm sóc em cũng đang đi qua hành trình này.
Vì thế, cha mẹ có thể cùng tham gia DMT. Một cái chạm, hai bàn tay chuyển động cùng nhau, một nhịp đung đưa hay một khoảnh khắc cùng cười có thể đưa mối quan hệ cha mẹ – con ra khỏi những câu chuyện về thuốc, xét nghiệm và điều trị. Các mục tiêu trị liệu thường liên quan đến biểu đạt bản thân, điều hòa cảm xúc, thích ứng, giao tiếp xã hội và tương tác giữa trẻ với người chăm sóc.
Chăm sóc giảm nhẹ không có nghĩa là ngừng điều trị hay chỉ dành cho những ngày cuối đời. Nó có thể đồng hành với điều trị y khoa, nhằm giảm đau khổ và nâng cao chất lượng sống về thể chất, tâm lý, xã hội và tinh thần cho trẻ và gia đình. DMT không thay thế điều trị y khoa, mà chăm sóc những phần khác trong trải nghiệm của trẻ: mối quan hệ với cơ thể, cảm xúc khó nói thành lời, nhu cầu được lựa chọn, vui chơi, tưởng tượng và kết nối với những người mình yêu thương.
Điều trị ung thư ngày nay không chỉ đặt câu hỏi một đứa trẻ có thể sống bao lâu. Chúng ta cũng cần hỏi: em sẽ sống những ngày tháng ấy như thế nào?
Với dự án Chạm để Thương, chúng tôi mong giữa những ngày dài của thuốc men và điều trị, mỗi em vẫn có những khoảng thời gian được sống như một đứa trẻ: được gọi tên, được cười, được chơi, được thể hiện mình, được gần cha mẹ và được nói về những ước mơ. Bởi ngay cả khi cơ thể đang mang bệnh, trong em vẫn còn một cơ thể sống động, một trí tưởng tượng đầy màu sắc và một cuộc đời đang tiếp tục sống và hy vọng.
